
Perezida wa El Salvador, Nayib Bukele, yatangaje ko adafite gahunda yo kohereza muri Leta Zunze Ubumwe za Amerika umugabo witwa Kilmar Abrego Garcรญa, nyuma yโuko uyu mugabo yirukanywe nabi mu buryo butemewe nโamategeko. Bukele yavuze ko ibi atari inshingano ze, ndetse anenga uburyo Amerika yashatse kumushyira mu bibazo atabigizemo uruhare.
โEse mbigenza nte ngo musubize muri Leta Zunze Ubumwe za Amerika?โ Bukele yabajije mu buryo bugaragaza ko ibyo asabwa bidashoboka, ubwo yari mu kiganiro nโitangazamakuru nyuma yโinama yagiranye na Perezida Donald Trump muri White House. โNgo mwinjize mu gihugu rwihishwa? Oya rwose, ibyo ntabwo nzabikora.โ
Aya magambo yatangajwe nyuma yโuko Minisiteri yโUbutabera ya Amerika (Justice Department) ibwiye umucamanza wa Leta ko nta mategeko abategeka gusubiza Kilmar Abrego Garcรญa mu gihugu cyโAmerika. Garcรญa yari atuye muri Leta ya Maryland mbere yโuko yirukanwa mu buryo butemewe nโamategeko, akoherezwa muri El Salvador, aho ntaho asanzwe ahafite.
Perezida Bukele yamenyekanye cyane kubera uburyo bwe budasanzwe bwo gucunga umutekano, byโumwihariko mu kurwanya amatsinda yโinyeshyamba nโibyaha bikomeye muri El Salvador. Mu myaka ya vuba ishize, Bukele yagiye agirana amasezerano yihariye nโubutegetsi bwa Perezida Trump, aho yemeye kwakira abimukira birukanywe muri Amerika, cyane cyane abo bakomoka mu bihugu nka Venezuela.
Muri ayo masezerano, Leta ya El Salvador yakiriye abantu barenga 200 bakomoka muri Venezuela, bose bari barirukanywe na Leta Zunze Ubumwe za Amerika, maze ibashyira muri gereza nini izwi cyane kubera igitugu gikabije kirangwa mu micungire yayo. Iyi gereza, izwi ku izina rya mega-prison, yaranzwe no gukumira uburenganzira bwโibanze bwโabayirimo, aho benshi batagerwaho nโamategeko abacira imanza, ndetse bakabuzwa ubwisanzure bwโibanze.
Ariko nubwo Bukele yagiye yemera kwakira abimukira bavuye muri Amerika, avuga ko hari aho bigarukira. Kuri we, ikibazo cya Garcรญa ni indi ntera itandukanye, kuko ubusanzwe uyu mugabo yari atuye ku butaka bwa Amerika mu buryo butemewe nโamategeko, ariko nyuma akaza gutuzwa no kuba indashyikirwa mu muryango wโabaturage.
โNiba Amerika yaramwirukanye mu buryo butemewe, ikibazo si icyanjye,โ Bukele yongeyeho. โNtabwo nshobora gukemura amakosa yโabandi. Ni bo bagomba kwikosora no gukemura ikibazo cyabo.โ
Mu cyumweru gishize, abunganira Garcรญa mu mategeko bashyikirije ikirego urukiko rwโicyiciro cya mbere rwa Leta ya Maryland, basaba ko uyu mugabo asubizwa mu gihugu yahozemo kubera ko yirukanywe binyuranyije nโamategeko. Bavuze ko mbere yo kumwirukana, nta rubanza yigeze acirwa, kandi ko atahawe amahirwe yo kwiregura cyangwa kwishyikiriza urukiko rufite ububasha bwo kumurenganura.
Mu kwiregura kwabo, abahagarariye Minisiteri yโUbutabera ya Amerika bavuze ko nubwo ibyabaye atari byo, nta mategeko abategeka gusubiza Garcรญa ku butaka bwโAmerika. Basabye urukiko kwirinda kwinjira mu mwanzuro wa politiki utari mu nshingano zarwo.
Iki kibazo cyashyize igitutu ku nzego zโubuyobozi za Amerika, aho benshi mu batavuga rumwe na Leta bavuga ko ibyo Amerika yakoze bikabije cyane kandi binyuranyije nโuburenganzira bwa muntu. Umwe mu badepite bโAbademokarate yagize ati:
โUko byagenda kose, ntabwo igihugu cyโubutabera kigomba kwirukana umuntu mu buryo butemewe nโamategeko, kikirengagiza uruhare rufatika rwโubuzima bwe mu gihugu, hanyuma kikavuga ngo kibura inshingano zo kumusubiza.โ
Ku rundi ruhande, bamwe mu banyamategeko bashyigikiye Leta bavuga ko nta mategeko asobanutse asaba ko umuntu yirukanywe nabi asubizwa ku ngufu. Bavuga ko ikibazo ari icyโubuyobozi, atari icyโamategeko, kandi ko bigomba gukemurwa mu buryo bwa dipolomasi hagati yโibihugu.
Mu gihe ibi byose byabaga, Perezida Trump yakomeje gahunda ye isanzwe, aho yakiriye ikipe yโumupira wโamaguru ya Ohio State muri White House, mu rwego rwo kwizihiza igikombe cyโigihugu cya 2025 begukanye. Ibi bikorwa bikunze kuba umuco muri Amerika, aho Perezida yakira amakipe yatsinze amarushanwa akomeye mu rwego rwo kubashimira no kubatera ingabo mu bitugu.
Ni igikorwa cyabaye mu gitondo cyo ku wa Mbere, aho abakinnyi, abayobozi bโiyi kipe nโabakunzi bayo, bahuriye na Perezida Trump muri Rose Garden ya White House. Uyu muhango ntiwigeze uvugwamo ikibazo cya Garcรญa, ndetse hari abavuga ko ubuyobozi buri kugerageza kwirinda ko iyi nkuru ikomeza kugibwaho impaka mu ruhame.
Abasesenguzi mu bya politiki mpuzamahanga bavuga ko ikibazo cya Garcรญa kigaragaza urujijo ruri hagati yโuburenganzira bwa muntu nโimyitwarire ya za guverinoma mu bijyanye nโabimukira. Ku bwa Dr. Carmen Escobar, impuguke mu mategeko yโubuhunzi:
โIbi bibazo bigaragaza ko habura urwego ruhuriweho nโibihugu, ruhamye, rushobora gutanga umurongo uhamye ku bijyanye nโabimukira. Kuba Garcรญa yarirukanywe mu buryo bunyuranyije nโamategeko, ariko noneho igihugu cye cyโamavuko kikananga kumwakira, bigaragaza akaga abimukira bashobora kugirwamo igikoresho cya politiki.โ
Escobar yongeyeho ko ibi bigaragaza uburyo urujijo ruri mu masezerano yโibihugu rufite ingaruka mbi ku mibereho yโabantu ku giti cyabo. โIyo ibihugu bishyira inyungu za politiki imbere kurusha ubuzima bwโabantu, habaho kugirwa ingwate kwโabantu badafite ijwi rihamye mu mibanire mpuzamahanga.โ
Mu butumwa yanyujije kuri X (yahoze ari Twitter), umwe mu bantu bamenyekanye mu kurengera uburenganzira bwโabimukira yavuze ko icyakorwa ari uko Amerika yemera amakosa yayo igasubiza Garcรญa mu gihugu cye cyari kimwakiriye. Ati:
โNiba twemera ko twubatse igihugu ku mahame yโubutabera, twakabaye tugaragaza ko ibyo bidahinduka, nโiyo twaba twakoze amakosa. Kuba Garcรญa yarirukanywe nabi, ntibikuraho ko ari umuntu ufite uburenganzira bwo kubaho mu mahoro no mu mucyo.โ
Igihe kiracyakomeje kugenda mu gihe inkiko na Leta ya Amerika bacyiga ku kibazo cya Garcรญa. Ku rundi ruhande, Perezida Bukele yagaragaje ko atari inshingano ze gukemura amakosa yโabandi, nubwo yagaragaje ko yiteguye gukorana na Amerika mu bundi buryo.
Iki kibazo gishyira imbere impaka ndende mu birebana nโabimukira, amategeko mpuzamahanga, ndetse nโimibanire yโibihugu. Ni ikibazo kigaragaza ko nubwo ibihugu bifite ububasha, hari igihe amahitamo bifata ashobora kugira ingaruka zikomeye ku buzima bwโumuntu umwe, cyane cyane iyo yakuwe mu gihugu atabanje kubazwa.















